السيد الخامنئي

37

چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي )

( با حذف كلمهء فى ) بوده و ازاين‌رو نامبرده دچار چنين گمانى شده است . در نسخهء چاپى كتابى اختيار الرجال ، چاپ بمبئى ، سال 1317 ، نيز در آخر جزء پنجم به همين صورت از كتاب كشى ياد شده و چنين آمده است ، « قد تم الجزء الخامس من كتاب ابى عمرو الكشى فى معرفة الرجال . . . » و چنان كه ملاحظه مىشود در اين عبارت نيز هيچ‌گونه تصريحى به اينكه نام كتاب ، معرفة الرجال باشد ، وجود ندارد . علامهء مجلسى « 48 » و همچنين از معاصران ما ، مؤلف قاموس الرجال « 49 » نيز نام كتاب كشى را معرفة الرجال ذكر كرده‌اند « 50 » ، ولى باتوجه به آنچه قبلا يادآور شديم ، اين گفته مقرون به هيچ دليلى نيست ، « 51 » و با رجحانى كه نظر ابن شهر

--> ( 48 ) . به نقل كلباسى در سماء المقال ، ص 27 . ( 49 ) . ج 1 ، ص 15 . ( 50 ) . از جملهء « اختيار معرفة الرجال » كه به عنوان نام كتاب شيخ در چاپ مصحح و كامل اخير انتخاب شده استنباط مىشود كه مصحح محترم و دانشمند آن نيز نام اصل كتاب كشى را « معرفة الرجال » دانسته و كتاب شيخ را كه انتخاب و برگزيدهء آن است بالطبع « اختيار معرفة الرجال » ناميده‌اند . و در اين نامگذارى دو مسامحه است : يكى نسبت به اصل كتاب كشى كه « معرفة الناقلين عن الائمة الصادقين » است نه « معرفة الرجال » ، و ديگرى نسبت به برگزيدهء شيخ كه در همهء مدارك معتبر از آن به نام « اختيار الرجال » ياد شده نه « اختيار معرفة الرجال » . ( 51 ) . ابن شهر آشوب در كتاب ديگر خود ، مناقب آل ابيطالب ، از كتاب كشى به نام « معرفة الرجال » ياد مىكند ( ج 4 ، ص 147 ) ليكن ظاهر آن است كه منظور وى همان تلخيص شيخ است نه اصل كتاب ، زيرا مىگويد : « معرفة الرجال عن الكشى